مرتضى راوندى
318
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
997 / بخارا / يك جلد كتاب در ماوراء الطبيعه از خواجه بو نصر فارابى / 10 / 2 1043 / در قاهرهء قديم / كرايهء يك مغازهء كوچك ، ماهى / 00 / 28 1043 / در قاهرهء قديم / كرايهء يك مغازهء عالى ، ماهى / 00 / 150 1047 / در قاهرهء قديم / آپارتمان درجهء اول ، يك باب / 00 / 70 1164 / در قاهرهء قديم / كتاب حماسه ، يك جلد متوسط / 55 / 13 93 - 1171 / در قاهرهء قديم / حقوق استاد حقوق ، در ماه / 00 / 560 1173 / دمشق / كرايهء يك دكان ، در ماه / 45 / 84 1176 / قاهرهء قديم / حقوق يك استاد حقوق ، در ماه / 00 / 560 1184 / قاهرهء قديم / قرآن به خط عثمان يك جلد / 00 / 000 / 470 1189 / دمشق / حقوق پزشك صلاح الدين ايوبى / 640 تا 448 » « 1 » پيشهوران ، صنعتگران و كارگران « در ايران و تركستان ، عدهء زيادى با پشم نمدمالى مىكردند ، يعنى كرك و پشم بعضى از قسمتهاى بدن دام را به كار مىبردند . چون كركها را با صمغ و مواد ديگر عمل مىآوردند ، نمدهايى به دست مىآمد كه با گذشت زمان بدشكل و بدقواره نمىشد و قيمت آنها گران بود . اين صنعتگران فرشهايى مىبافتند كه بعضى از آنها داراى رنگ طبيعى بود ، و بعضى از آنها نقشه داشت . توى اين فرشها نمدهايى مىنشاندند كه كاملا پشمهاى سفيد روى زمينهء نمدى سياه يا زرد قرار مىگرفت . همچنين چادرهايى از نمد مىساختند كه بسيار كلفت بود ، و در ممالك سردسير ، نظير خراسان و تركستان ، از آن استفاده مىكردند . كيسهها و خورجينهايى براى مسافرت با كاروان ، و جبه و برگستوانهايى با نمد دورو ، براى رزمندگان و نيز شبكلاه و قبههاى نمدى بسيار ظريف به رنگهاى سفيد ، قرمز ، قهوهاى يا سياه به دست صنعتگران اين رشته ساخته مىشد . تمام كشاورزان ايران از اين كلاههاى نمدى به سر مىگذاشتند . كهنهفروشها به تعداد كثير در شهرهاى شرق ديده مىشدند . اين جماعت همه روزه در كوچهها گردش مىكردند و با صداى بلند آمادگى خود را براى خريد لباسهاى كهنه و مستعمل و پارچههاى فرسوده اعلام مىكردند و در مقابل گرفتن اين قبيل البسه ، سوزنهاى مختلف به زنان خانهدار تسليم مىكردند . به اين ترتيب ، مقدار معتنابهى البسهء كهنه و پارچههاى گوناگون جمعآورى مىشد كه بعضى آنها را دستچين و طبقهبندى مىكردند و در بازار و در انبار كهنهفروشان نگهدارى مىكردند تا به صنعتگرانى كه به اين مواد نيازمند هستند نظير نمدمالها ، كاغذسازها ، لحافدوزها و مخصوصا كفشدوزها و گيوهبافها با نرخ معين وزن كرده بفروشند . نزديك دروازهء شهر ، محلهء دباغها بود كه در آنجا به آماده كردن و عمل آوردن پوست حيوانات كه بسيار مورد احتياج و مصرف عمومى بود مشغول بودند . دباغان پوست الاغ ، قاطر ، گاو ، بزماده و بزغاله ، و هر حيوانى را با روش و مواد خاصى ، براى استفادهء كفاشان عمل مىآوردند . پوستهايى كه به اين ترتيب آماده شده بود ، مدت سه شبانروز در حوضچهاى
--> ( 1 ) . زندگى مسلمانان در قرون وسطا ، پيشين . ص 317 - 311 ( به اختصار ) .